Bibliyometrik Yasalar ve Derme
Yönetiminde Kullanımı - VI


Bir kütüphanenin etkin bir koleksiyon geliştirme ve
koleksiyon yönetimi politikası oluşturabilmesi için
kullanım verilerini değerlendirmesi gerekmektedir.
Kütüphanelerin ihtiyaç duydukları kaynakların
hepsini, iyi bir bütçeye sahip olsalar bile,
koleksiyonlarına sağlayabilme imkânları yoktur.

Kütüphanelerin en kritik fonksiyonlarından biri
olan “koleksiyon yönetimi”, bir kütüphanede
bulunması ya da bir kütüphanenin erişim
sağlaması gereken her türlü materyalin seçimini
ve bu materyallerle ilgili kullanım
değerlendirmelerinin yapılmasını gerektirir.



Bir materyalin geçmişteki kullanımı, gelecekteki
kullanımı hakkında fikir verir.
Koleksiyon kütüphaneler için oldukça pahalı bir
yatırımdır ve koleksiyonun temel bileşenlerinden
biri olan süreli yayınların fiyatlarında ve
sayılarında çok yüksek artışlar görülmektedir.
Kütüphaneler koleksiyona yaptıkları yatırımın ne
kadar isabetli olduğunu araştırmak zorundadırlar.
Kütüphaneler bu araştırmayı:



koleksiyonun kullanım yoğunluğu
kullanıcıların bilgi ihtiyaçlarını karşılama oranı
koleksiyonda en sık kullanılan veya hiç
kullanılmayan ya da ender kullanılan materyallerin
saptanması
vb. gibi kullanımla ilgili değerlendirmeler
yardımıyla yapabilirler.
Süreli yayınlarla ilgili değerlendirmeler için:
- belge sağlama,
- kütüphane içi kullanım ya da
- veri tabanlarından indirilen makale verilerinin
incelenmesi gerekmektedir.

Böylece:






hangi yıllara ait hangi dergilerin koleksiyonda
bulundurulması,
hangilerinin koleksiyondan çıkarılması,
hangi elektronik dergi veri tabanlarına abone
olunması,
veri tabanlarındaki hangi dergilerin koleksiyonda
mutlaka bulundurulması,
hangi dergilere sahip olmak,
hangi dergilere erişim sağlamak gerektiğine karar
verilmesi sağlanabilir.

Süreli yayınlar koleksiyonu oluşturulurken özellikle
dikkat edilmesi gereken konu:


koleksiyonda mutlaka bulunması gereken “çekirdek
dergilerin” saptanması ve
bu dergilerin yıldan yıla değişip değişmediğinin
belirlenmesidir.

Dergilerle ilgili değerlendirmelerde kullanılan





“etki faktörü”,
“toplam atıf sayısı”,
“eskime”
gibi bazı kriterlerle, çekirdek dergiler arasında bir
ilişki olup olmadığı,
Koleksiyondaki basılı ve elektronik dergilerin
kullanımı arasında bir fark olup olmadığı,
En çok kullanılan dergilerin yoğunlaştığı konular
koleksiyon yönetimi açısından cevaplanması
gereken araştırma sorularıdır ve tüm bu araştırmalar
kullanımla ilgili bilgilerin değerlendirilmesini
gerektirmektedir.
İlgili Terimler
Enformetri (Informetrics)

Enformetri (informetrics) bilginin tüm açılardan ölçülmesi,
dolayısıyla matematiksel kuram ve modellemesiyle ilgilenir.








Basılı ve elektronik ortamda, doğal dil metin ve dizinlerdeki kelime
ve deyim sıklıklarının analizi,
Yazarların özellikleri (yazar verimliliği, ortak yazarlılık gibi),
Literatür eskimesi ve literatürün dağılımı,
Bilgi sistemlerinin verimliliği,
Bilimsel bir iletişim aracı olarak farklı türdeki bilgi kaynaklarının
rolü,
Bilim insanlarının atıf alışkanlıkları,
Kaynakçalara dayanarak disiplinlerarası ve disiplin içi ilişkilerin
belirlenmesi,
Kayıtlı bilginin kullanımı (ödünç verme yoluyla kitapların, veri
tabanı analizi yoluyla dergilerin kullanımı gibi).

Bibliyometri, matematiksel ve istatistiksel
yöntemlerin kitaplar ve diğer iletişim araçları
üzerinde uygulanmasıdır (Pritchard, 1969).
Bilimetri (Scientometrics)

Bilimetri bilim dallarının çözümlenmesiyle
ilgilenir ve bibliyometriden yararlanır. Gelişmiş
ülkelerde bilim politikaları geliştirilirken
bilimetrik araştırmalardan elde edilen bulgular
dikkate alınmaktadır.
Sibermetri (Cybermetrics)


Webometriye yakın bir kavram olarak
gösterilen sibermetri enformetrik yaklaşımların
bütün Internet ortamına uyarlanmasıyla ilgilidir.
Bu nedenle web dışında tartışma gruplarının
faaliyetleri, elektronik posta üzerinden
gerçekleştirilen iletişim gibi konular
webometriyi de içine alan sibermetrinin
çalışma alanlarıdır
Webometri (Webometrics)

Webometri web bilgi kaynakları yapıları ve
teknolojilerinin oluşturulması ile kullanımının
bibliyometrik ve enformetrik yaklaşımlarla nicel olarak
çalışılmasını sağlamaktadır. Webometri araştırmaları
başlıca dört alanda gerçekleştirilmektedir:
 Web sayfalarının içerik analizi,
 Web bağlantılarının analizi,
 Web kullanım analizleri (örneğin log dosyalarının
incelenmesi sonucu kullanıcıların arama ve tarama
davranışlarına ilişkin bilgi edinilmesi),
 Web teknolojisinin analizidir (örneğin arama
motorlarının performansının incelenmesine yönelik
çalışmalar)
Bibliyometrik Yasalar:

Dağılım ve güç yasaları:






Bradford,
Lotka,
Urquhart,
80/20,
Price
…
Bradford Yasası


Samuel C. Bradford tarafından 1934 yılında formüle
edilen Bradford’un Saçılım Yasası belirli bir konudaki
bilimsel literatürün dergilere dağılımı ya da saçılımı ile
ilgilidir.
Yasaya göre, belirli bir konudaki dergiler, eşit sayıda
makale içeren bölgelere ayrıldığında, ilk bölgede sadece
ilgili konuda makale yayımlayan en verimli çekirdek dergi
grubu, diğer bölgelerde ise sayıca daha fazla fakat daha
az verimli dergiler yer alır. Bölgelerdeki dergiler azalan
verimlilikte sıralanır (Subramanyam, 1979, s. 339-340).


80/20 Kuralı, bir kütüphanede ödünç verilen
kitapların yaklaşık %80’inin koleksiyonun
%20’sinden karşılandığını ifade eder.
Price Yasası bir koleksiyondaki toplam kaynak
sayısının karekökü kadar kaynağın, ihtiyacın
%50’sini karşıladığını öne sürmektedir .

2500 kitaplık bir koleksiyonda 50 kitabın kullanımın
yarısına sahip olması
Lotka Yasası



Belli bir alanda yayın yapan yazarların sıklığını
tanımlar
Lotka Yasasına göre belirli bir konuda yayın yapan
yazarların %60’ı sadece bir makale, %15’i iki,
%6,6’sı üç, %3,75’i dört makale yayımlamaktadır
(De Solla Price 1963)
Her hangi bir konu alanına ilişkin olarak verimli
yazarların eserlerinin koleksiyona dahil edilmesi
istenirse Lotka Yasasından yararlanılır.
Urquhart Yasası …

Bilimsel dergilerin “kütüphane ötesi kullanımı”nın
(supralibrary use), bu dergilerin her kütüphanenin
“kütüphane içi kullanım”larına (intralibrary use)
çok benzediğini, bu nedenle hem kütüphane ötesi
kullanımın hem de kütüphane içi kullanımın
“toplam” kütüphane kullanımının bileşenleri
olduğunu ifade etmektedir (Bensman, 2005a, s.
200).
Urquhart Yasası…


“Kütüphane içi kullanım” bir kütüphanedeki
materyallerin tüm kullanıcılar tarafından
kullanılması olarak tanımlanır.
“Kütüphane ötesi kullanım” ise bir kütüphanenin
kendi koleksiyonunda olmayan ve fakat belge
sağlama ya da kütüphanelerarası ödünç verme
aracılığıyla başka kütüphanelerden sağladığı
materyallerin kullanımı olarak tanımlanmaktadır
(Bensman, 2005b, s. 35).


Urquhart Yasasına göre bir kütüphanede
olmayan bir bilimsel derginin kütüphane ötesi
kullanımı, bir kütüphane sisteminde (örneğin
konsorsiyum) o dergiye sahip olan kütüphanelerin
sayısıyla pozitif yönde ilişkilidir.
Başka bir deyişle, bir dergi bu dergiye sahip olan
kütüphanelerde ne kadar yoğun olarak kullanılırsa
(kütüphane içi kullanım), bu dergiye sahip
olmayan kütüphaneler tarafından da aynı
yoğunlukta kullanılır (kütüphane ötesi kullanım).


ULAKBİM Belge Sağlama Hizmetleri Biriminden hiç
istenmemiş ya da az sayıda istenmiş dergileri Türkiye’deki
diğer üniversiteler koleksiyonlarında tutmaya devam etmeli
midirler?
Konsorsiyumlar aracılığıyla alınan elektronik dergi
paketlerindeki dergilerin konsorsiyum üyeleri arasındaki
kullanımları ne kadar birbirine benzemektedir ya da
konsorsiyum aracılığıyla erişilen elektronik dergilerin
kullanımları ulusal bir bilgi merkezi olan ULAKBİM’deki
kullanımlarına ne kadar benzemektedir?


Urquhart Yasası da Bradford Yasası gibi bilimsel
dergilerin kullanım verilerinin analizinde ve
koleksiyon yönetiminde başvurulabilecek önemli
bibliyometrik bir yasadır.
Bu Yasalar, bir koleksiyondaki kullanımın az
sayıda dergi üzerinde yoğunlaştığını ve “çekirdek
dergilerin” ihtiyacın önemli bir kısmını
karşıladığını, dergilerin büyük bir kısmının ise ya
hiç kullanılmadığını ya da düşük oranda
kullanıldığını göstermektedir.
Bilimsel dergilerin saygınlığının bir ölçüsü olan ve
dergilerin değerlendirilmesi ve karşılaştırılmasında
dikkate alınan “etki faktörü”nün (impact factor)
kullanım ile ilişkisi,
 Kullanılan kaynakların güncelliğini ölçen “literatür
eskimesi” (obsolescence) ya da “yarı-yaşam”
(half-life)
koleksiyon değerlendirmede yararlanılan önemli
araçlardır.



Etki faktörü; bir derginin, önceki iki yılda yayımlanan
makalelere bir yıl boyunca aldığı atıf sayısının, o
derginin önceki iki yılda yayımladığı makale sayısına
oranlanmasıyla hesaplanmaktadır.
Dergileri değerlendirme, sıralama, karşılaştırma vb.
gibi amaçlarla kullanılmaktadır.





Toplam atıf sayısı (total cites), Journal Citation Reports’un
(JCR) seçilen yılında derginin, veri tabanındaki tüm dergiler
tarafından aldığı toplam atıf sayısını vermektedir.
Literatür eskimesi (obsolescence) ise herhangi bir bilimsel
yayının etkisinin ve kullanım oranının zamanla azalacağını
ifade etmektedir.
Eskime ölçümü olarak genellikle “yarı-yaşam” (half-life)
kullanılmaktadır.
Yarı-yaşam herhangi bir literatüre yapılan atıflar yayın
yılına göre sıralandığında, yapılan atıfların yarısının
(ortanca) en son hangi yılda yayımlanan makalelere
yapıldığının ölçüsüdür.
Bu süre (yarı-yaşam) disiplinlere göre farklılık
göstermektedir.
Örnek Çalışmalar
Araştırmanın amacı



Kullanıma göre dergi dağılımları
Kullanım sayısı ile bibliyometrik göstergeler
arasındaki ilişkiler
Dergi dağılımları ile ilgili bulguların koleksiyon
geliştirme ve koleksiyon yönetiminde
kullanılması
Araştırmanın soruları






Çekirdek dergi sayıları
Çekirdek dergilerin yıllar içindeki tutarlılığı
Çekirdek dergilerin benzerliği
Kullanım sıklığı / etki faktörü ilişkisi
Kullanım sıklığı / toplam atıf sayısı ilişkisi
Dergilerin güncelliği
Belge sağlama ve dergi kullanım verileri

ULAKBİM




Makale indirme (download) verileri





~ 400.000 belge sağlama verisi
~ 500.000 kütüphane içi kullanım verisi
~ 800.000 elektronik veri tabanları kullanım verisi
ScienceDirect: ~ 25 milyon
SpringerLink: ~ 1.715.000
Wiley InterScience: ~ 1.055.000
EBSCOHost: ~ 1 milyon
Toplam 30 milyon kullanım verisi
Bulgular
24
22
20
18
16
14
12
10
8
6
4
2
0
Genel
BS
OSR
22
19
17
%
50
Dergi yüzdesi (%)
ULAKBİM’de dergi kullanım oranları
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11 12 13
Sağlanan istek sayısı
14 15 16
17 18 19
20
Genel, BS ve OSR isteklerinin sağlandığı dergilerin kullanım
sayıları
Sağlanan istek
sayısı
1
2
3
4
5
6 ve üzeri
Toplam
Genel
N
%
1737 19,4
858
9,6
578
6,5
405
4,5
301
3,4
5056 56,6
8935 100,0
Dergi sayıları
BS
OSR
N
%
N
%
1775 22,0
929 16,9
848 10,5
527
9,6
577
7,1
347
6,3
426
5,3
241
4,4
340
4,2
214
3,9
4114 50,9 3243 48,9
8080 100,0 5501 100,0
%
BS
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
OSR
29
19
31 31
21 18
13 16
7 6
2001-2005 1996-2000 1991-1995 1986-1990 1981-1985
Yıl
8
0
1980 ve
öncesi
Yarı-yaşam ve en fazla istek
Belge sağlama
Yarı-yaşam
En fazla istek
10 yıl
5 yaş
Kütüphane
Genel
içi kullanım değerlendirme
9 yıl
9 yıl
4 yaş
4 yaş
ULAKBİM Genel, BS ve OSR istekleri Bradford
eğrileri
Genel = 8935
BS = 8080
OSR = 5501
100
Birikimli istek yüzdesi (%)
90
80
70
60
Çekirdek dergiler
50
40
30
20
10
0
0
500 1000 1500 2000 2500 3000 3500 4000 4500 5000 5500 6000 6500 7000 7500 8000 8500 9000 9500
Birikimli dergi sayısı
ULAKBİM’de kullanılan elektronik dergi veri tabanlarının
Bradford eğrileri
Genel
ScienceDirect OnSite
IEEE Xplore
SpringerLink
Blackwell-Synergy
Wiley InterScience
OVID - LWW
ABI/INFORM
Kluwer
Taylor & Francis
Birikimli indirilen makale sayısı yüzdesi (%)
100
Bölgelere göre dergi sayıları
90
1. Bölge
2. Bölge
3. Bölge
N
N
N
80
Veri Tabanları
70
Genel
165
584
7671
ABI/INFORM
92
299
2040
ScienceDirect OnSite
98
287
1730
SpringerLink
20
73
908
Taylor & Francis
29
91
698
Blackwell-Synergy
27
70
619
Kluwer
22
71
540
Wiley Interscience
14
45
381
OVID-LWW
11
34
219
IEEE Xplore
5
21
181
60
50
40
30
20
10
0
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
55
60
Birikimli dergi sayısı yüzdesi (%)
65
70
75
80
85
90
95
100
ScienceDirect dergileri kullanımının Bradford eğrileri
2001/07
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
Birikimli indirilen makale sayısı yüzdesi (%)
100
90
2001/07
Bölge N
1
105
2
273
3
1719
Toplam 2097
80
70
60
50
40
30
2001
N
77
206
950
1233
Dergi sayıları
2002 2003 2004
N N N
83 95 103
225 255 271
1292 1304 1409
1600 1654 1783
2005
N
103
274
1498
1875
2006
N
92
262
1553
1907
2007
N
93
257
1663
2013
1950
2100
20
10
0
0
150
300
450
600
750
900
1050 1200
1350
Birikimli dergi sayısı
1500
1650
1800
2250
SpringerLink dergileri kullanımının Bradford
eğrileri
2004/07
2004
2006
2007
Birikimli indirilen makale sayısı yüzdesi (%)
100
90
2004/07
Bölge
N
1
39
2
147
3
1593
Toplam 1779
80
70
60
50
40
2005
Dergi sayıları
2004 2005 2006
N N N
19 19 52
55 53 165
402 526 1115
476 598 1332
2007
N
45
174
1547
1766
30
20
10
0
0
100 200 300 400 500 600 700 800 900 1000 1100 1200 1300 1400 1500 1600 1700 1800 1900
Birikimli dergi sayısı
Wiley InterScience dergileri kullanımının Bradford
eğrileri
2003/06
2003
2004
2005
2006
Birikimli indirilen makale sayısı yüzdesi (%)
100
90
2003/06
Bölge
N
1
21
2
64
3
385
470
Toplam
80
70
60
50
40
30
Dergi sayıları
2003 2004 2005
N N N
22 19 20
62 59 55
286 309 321
370 387 396
2006
N
19
57
361
437
20
10
0
0
25
50
75 100 125 150 175 200 225 250 275 300 325 350 375 400 425 450 475 500
Birikimli dergi sayısı
Birikimli indirilen makale sayısı yüzdesi (%)
EBSCOHost dergileri kullanımının Bradford eğrileri
100
8902
90
80
Bölge
1
2
3
Toplam
70
60
50
40
30
20
Dergi sayısı
N %
201 2,3
793 8,9
7908 88,8
8902 100,0
10
0
0
1000
2000
3000
4000
5000
6000
Birikimli dergi sayısı
7000
8000
9000
10000
Dağılımların 80/20 kuralına ve Price Yasasına uyumu
İndirilen makale sayısı yüzdesi (%)
80/20 Kuralı
Price Yasası
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
ULAKBİM
Genel
ULAKBİM BS
ULAKBİM
OSRHB
ULAKBİM ScienceDirect SpringerLink
elektronik veri
tabanları
Wiley
InterScience
EBSCOHost
Kullanım ile etki faktörü ve toplam atıf sayısı
arasındaki ilişki
Çekirdek Kullanım –
Kullanım –
dergi sayısı Etki faktörü Toplam atıf sayısı
Belge sağlama
184


Kütüphane içi
97


kullanım
Çekirdek dergilerin benzerliği


Büyük bir kısmı ortak
Kullanım sıklığına göre sıraları
arasındaki ilişki
ULAKBİM Genel değerlendirmede ilk 10’da olan
dergiler ve BS ve OSR’deki sıraları
Sıra
Dergi
Genel BS OSR
Plastic & Reconstructive Surgery
1
1 3
Laryngoscope
2
6 1
Journal of Urology
3
4 2
New England Journal of Medicine
4
8 4
Lancet
5
3 6
Clinical Orthopaedics & Related Research 6
2 11
Radiology
7 34 5
Anesthesia & Analgesia
8 38 7
Cancer
9
9 10
American Journal of Roentgenology
10 24 8
Kullanım ile etki faktörü ve toplam atıf sayısı ve
sıraları arasındaki ilişki
Kullanım –
Kullanım –
Etki faktörü
Toplam atıf sayısı Yarı-yaşam
Değerler Sıraları Değerler Sıraları
ScienceDirect




6,6 yıl
SpringerLink




6,4 yıl
Wiley InterScience




7,2 yıl
EBSCOHost




8,3 yıl
ScienceDirect veri tabanı için 2001/07 toplu değerlendirmesi ve
diğer tüm yıllarda ortak olan çekirdek dergiler ve sıraları
Yıllara göre sıra
Dergi
2001/07
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
Food Chemistry
1
9
9
12
1
1
2
1
European Journal of Operational Research
2
5
5
4
2
2
3
2
Lancet, The
3
29
11
1
3
3
5
6
Journal of Materials Processing Technology
4
6
2
2
4
6
7
3
Journal of Food Engineering
5
26
24
21
6
8
4
5
Tetrahedron Letters
6
19
13
15
12
4
10
15
Journal of Chromatography A
7
13
10
11
10
11
9
14
Analytica Chimica Acta
10
7
12
6
18
17
12
13
Water Research
11
3
4
10
15
16
22
30
Cement and Concrete Research
12
27
6
5
19
5
30
52
Materials Science and Engineering A
13
15
23
19
16
20
17
8
Tetrahedron
15
32
27
23
25
7
14
17
Polymer
16
18
22
16
23
19
15
11
Biomaterials
17
49
19
20
14
15
20
26
Surface and Coatings Technology
18
24
16
36
26
18
18
10
Bioresource Technology
20
36
28
39
28
21
16
7
SpringerLink veri tabanı için 2004/07 toplu değerlendirmesi ve
diğer tüm yıllarda ortak olan çekirdek dergiler ve sıraları
Yıllara göre sıra
Dergi
2004/07 2004 2005 2006 2007
European Radiology
2
1
1
2
7
Pediatric Nephrology
3
2
2
3
4
World Journal of Surgery
4
3
4
5
5
Pediatric Surgery International
5
6
6
1
11
Pediatric Radiology
6
7
9
16
9
Intensive Care Medicine
7
5
7
17
14
Journal of Neurology
9
4
5
25
32
European Food Research and Technology
11
12
14
10
12
European Journal of Pediatrics
12
11
11
20
17
Surgical Endoscopy
13
14
10
11
20
Rheumatology International
15
17
12
19
23
European Journal of Nuclear Medicine and Molecular Imaging
17
10
17
24
25
Osteoporosis International
20
13
8
27
40
Surgery Today
25
15
13
31
43
Wiley InterScience veri tabanı için 2003/06 toplu değerlendirmesi ve
diğer tüm yıllarda ortak olan çekirdek dergiler ve sıraları
Yıllara göre sıra
Dergi
2003/06 2003
2004
2005
2006
Journal of Applied Polymer Science
1
3
1
1
1
Cancer
2
2
3
3
2
American Journal of Medical Genetics
3
6
5
4
4
Journal of Polymer Science
4
15
6
5
5
Arthritis & Rheumatism
6
14
4
7
8
Journal of Research in Science Teaching
8
7
9
8
10
Muscle & Nevre
10
4
7
18
18
Science Education
11
9
16
12
12
Journal of Biomedical Materials Research
12
22
12
11
11
Earthquake Engineering & Structural Dynamics
13
8
8
13
17
Biotechnology and Bioengineering
16
20
13
9
15
Pediatric Blood & Cancer
17
12
17
16
14
British Journal of Surgery
18
10
10
20
19
EBSCOHost veri tabanı için en fazla makale indirilen ilk 10
dergi
İndirilen makale
Dergi
Harvard Business Review
N
%
15.321
1,6
Journal of Marketing
5.970
0,6
Annals of Internal Medicine
5.622
0,5
Child Development
5.221
0,5
Journal of Finance
5.160
0,5
Pediatrics
4.853
0,5
Academy of Management Journal
4.746
0,5
Academy of Management Review
4.225
0,4
Educational Leadership
3.878
0,4
Journal of Bone & Joint Surgery, American Volume
3.669
0,4
Çekirdek dergilerin benzerliği: ScienceDirect,
SpringerLink ve Wiley InterScience


Çekirdek dergilerin benzerliği
Kullanım sıklıklarına göre sıraları
arasındaki ilişki
Sonuç





Az sayıda dergiden çok sayıda istek
sağlanmaktadır
Çekirdek dergilerin büyük bir kısmı ortak
Çekirdek dergilerin kullanım sıklıkları ile
bibliyometrik göstergeler arasında istatistiksel
açıdan anlamlı ilişkiler yok
Güncel makaleler daha sık kullanılmaktadır
ULAKBİM’de sık kullanılan dergilerin konsorsiyum
üyesi kütüphaneler tarafından da sık
kullanılmaktadır
Öneriler I




Çekirdek dergiler belirlenmeli ve koleksiyonda
bulundurulmalıdır.
Az kullanılan ya da hiç kullanılmayan dergiler
koleksiyondan çıkarılmalıdır.
Koleksiyon geliştirmede bibliyometrik göstergeler
yerine kullanım verileri dikkate alınmalıdır.
Kullanılan dergilerin yıl bilgileri
değerlendirilmelidir.
Öneriler II





Lisans anlaşmaları için veri tabanlarındaki dergilerin
kullanım analizleri yapılmalı, az kullanılan ya da hiç
kullanılmayan dergiler paketlerden çıkarılmalıdır.
Elektronik dergi paketlerinin konsorsiyum üyeleri
bazında kullanımları araştırılmalıdır.
Üyelerin eşit ücret ödeyerek abone olduğu veri
tabanları ile ilgili fiyatlandırma politikaları yeniden
gözden geçirilmelidir.
Birden fazla veri tabanında bulunan aynı dergiler
saptanmalı ve aynı dergi için farklı veri tabanlarına
ödeme yapılmamalıdır.
Kullanılan dergilerle ilgili maliyet-yarar analizi
çalışmaları yapılmalıdır.
Analysis of E-book Use: The Case of
ebrary
ELPUB2010
Conference on Electronic Publishing
June 2010 – Helsinki, Finland
LC
Class
A
B
C
D
E
F
G
H
J
K
L
M
N
P
Q
R
S
T
U
V
Z
Total/Averag
# of books
40
3667
161
2319
1101
614
1142
10,021
1639
1195
1727
659
405
5393
4962
3675
557
3391
467
71
216
43,422
# of requested
books (a)
14
866
53
507
123
52
324
2,271
379
151
612
147
105
1,819
1,472
1,461
110
744
49
8
75
%
35.0
23.6
32.9
21.9
11.2
8.5
28.4
22.7
23.1
12.6
35.4
22.3
25.9
33.7
29.7
39.8
19.7
21.9
10.5
11.3
34.7
Total section
requests (b)
269
36,051
998
17,297
3,288
684
11,296
72,162
10,844
2,161
24,383
3,581
3,159
70,615
59,032
78,157
3,841
28,752
985
90
1404
429,049
b/a
19.2
41.6
18.8
34.1
26.7
13.2
34.9
31.8
28.6
14.3
39.8
24.4
30.1
38.8
40.1
53.5
34.9
38.6
20.1
11.3
18.7
37.8
LC Class
A
B
C
D
E
F
G
H
J
K
L
M
N
P
Q
R
S
T
U
V
Z
33%
5
20
5
16
3
4
9
60
10
8
21
48
3
30
34
48
3
17
2
3
5
50%
7
44
8
36
8
7
19
142
22
16
49
76
8
84
81
105
6
38
2
5
12
67%
10
95
12
68
17
12
37
287
47
30
97
102
20
197
182
197
11
81
5
6
20
100%
14
866
53
507
123
52
324
2,271
379
151
612
147
105
1,819
1,472
1,461
110
744
49
8
75
# of books
40
3,667
161
2,319
1101
614
1,142
10,021
1,639
1,195
1,727
659
405
5,393
4,962
3,675
557
3,391
467
71
216
Sonuç (Analysis of E‐book Use: The Case of ebrary)



Konular arasındaki kullanım farklılığı farklı konular
için farklı koleksiyon geliştirme senaryolarının
oluşturulmasını gerektirmekte
Kullanılmayan kaynakların yoğun olduğu
konularda alım yapılırken daha fazla düşünülmeli
Satın alınacak kaynakların dili ve güncelliği
seçimde önemli bir gösterge
Kaynaklar:
Al, U. (2008). Türkiye'nin Bilimsel Yayın Politikası: Atıf
Dizinlerine Dayalı Bibliyometrik Bir Yaklaşım. Yayımlanmamış
doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara. (Bölüm 2)
http://yunus.hacettepe.edu.tr/~umutal/publications/dissertation/c2.pdf
Ünal, Y. (2008). Dergi Kullanım verilerinin bibliyometrik analizi
ve koleksiyon yönetiminde kullanımı. Yayımlanmamış doktora
tezi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
62
Descargar

Dergi Kullanım Verilerinin Bibliyometrik Analizi ve